<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X45n0765"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 765 大乘起信论疏略</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 765 大乘起信论疏略</title> <author>唐 法藏造疏 明 德淸纂略</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">765</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-29 18:11:22 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">大乘起信论疏略</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB12345"> <charName>CBETA CHARACTER CB12345</charName> <mapping cb:dec="995385" type="PUA">U+F3039</mapping> <mapping type="unicode">U+2267C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>悻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+巠]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18608"> <charName>CBETA CHARACTER CB18608</charName> <mapping cb:dec="1001648" type="PUA">U+F48B0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+8A41</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*故]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18627"> <charName>CBETA CHARACTER CB18627</charName> <mapping cb:dec="1001667" type="PUA">U+F48C3</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[(伞-(企-止+十))/月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> <char xml:id="CB18846"> <charName>CBETA CHARACTER CB18846</charName> <mapping cb:dec="1001886" type="PUA">U+F499E</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>大⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-17T16:29:15"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0443b" n="0443b"/> <lb ed="X" n="0443b01"/> <lb ed="X" n="0443b02"/> <lb ed="X" n="0443b03"/> <lb ed="X" n="0443b04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 765-A 起信论疏略序</cb:mulu><head>No. 765-A <lb ed="X" n="0443b05"/> 起信论疏略序</head> <lb ed="X" n="0443b06"/> <lb ed="X" n="0443b07"/><p xml:id="pX45p0443b0701">一心印万法万法摄一心故一多无碍生<persName>佛</persName>不二而 <lb ed="X" n="0443b08"/>尙匪笔墨之所形容焉盖摽月者可假指渡海者非 <lb ed="X" n="0443b09"/>无筏所以一切圣贤知娑婆教体乘音声轮以如幻 <lb ed="X" n="0443b10"/>三昧谈摩诃衍乃经乃论沄沄然兴焉积而成大藏 <lb ed="X" n="0443b11"/>靡逾诠一心也<name role="" type="person">中印度</name><name role="" type="person">马鸣</name>大士应婆伽之悬谶倒 <lb ed="X" n="0443b12"/>波旬之赤幡推本实相作为斯论所谓开二门于一 <lb ed="X" n="0443b13"/>心众典之要一以贯之不亦宜哉梁承圣年中三藏 <lb ed="X" n="0443b14"/>真谛译成一卷今此译是也论文幽邃虽高师硕德 <lb ed="X" n="0443b15"/>犹难之故训<g ref="#CB18608">诂</g>之家无虑不多矣方今其传者疏无 <lb ed="X" n="0443b16"/>核于贤首记无博于长水盖垂千载亦复无愧焉近 <lb ed="X" n="0443b17"/>明憨山大师撮精要于二家参互後译发明隐微间 <lb ed="X" n="0443b18"/>出一言冷冷唤醒使学者优柔反复是憨师之用心 <lb ed="X" n="0443b19"/>勤哉馀友龙湫每有禅寂之馀栖心乎竺坟适得憨 <lb ed="X" n="0443b20"/>师之疏略以为奇秘也今岁丙午夏馀客自东尾避 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0443c" n="0443c"/> <lb ed="X" n="0443c01"/>暑于智山白鹭水尝见龙之帐中别无馀长唯疏略 <lb ed="X" n="0443c02"/>一篇而已龙既谓余曰吾得此疏盖亦有年言不繁 <lb ed="X" n="0443c03"/>理已稳尤便于初学乃授梓人廣佈海内请子为之 <lb ed="X" n="0443c04"/>序余曰於戏叔末之弊人才益谫书籍益多虽户诵 <lb ed="X" n="0443c05"/>家说靡得而通焉负笈之士病诸且起信一论也贤 <lb ed="X" n="0443c06"/>首长水二家穷源尽委无复馀蕴也以此疏略监诸 <lb ed="X" n="0443c07"/>二家存什一于千百恐人以为有遗漏乎龙师曰吁 <lb ed="X" n="0443c08"/>否若子之言憨师此疏无益于学者耶删繁从略此 <lb ed="X" n="0443c09"/>疏之所以兴也今之人力浅才谫无以通贯者非书 <lb ed="X" n="0443c10"/>籍之过矣面墙之徒<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c1001" n="0443c1001"/><anchor xml:id="beg0443c1001" n="0443c1001"/>肸<anchor xml:id="end0443c1001"/>蚃竞驰谩执性废书是效少 <lb ed="X" n="0443c11"/>林遣著之颦取大方无碍之笑者也盖虽焚靑龙之 <lb ed="X" n="0443c12"/>新疏无白马之旧<g ref="#CB00501">驮</g>则法何仗传哉子思之乎余立 <lb ed="X" n="0443c13"/>废卷唯<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c1301" n="0443c1301"/><anchor xml:id="beg0443c1301" n="0443c1301"/>唯<anchor xml:id="end0443c1301"/>退遂出书林寿木缮刻三阅月竣既而又 <lb ed="X" n="0443c14"/>请余之言顾龙师之言也虽出一时之言确然不可 <lb ed="X" n="0443c15"/>阙盖读此疏莫以略为不足以前一言记遍端矣。</p> <lb ed="X" n="0443c16"/><p xml:id="pX45p0443c1601">时宽文丙午仲秋日东尾沙门覃思熏沐合十书于 <lb ed="X" n="0443c17"/>般若山空谛室</p></cb:div> <lb ed="X" n="0443c18"/> <lb ed="X" n="0443c19"/> <lb ed="X" n="0443c20"/> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0444a" n="0444a"/> <lb ed="X" n="0444a01"/> <lb ed="X" n="0444a02"/> <lb ed="X" n="0444a03"/> <lb ed="X" n="0444a04"/> <lb ed="X" n="0444a05"/> <lb ed="X" n="0444a06"/> <lb ed="X" n="0444a07"/> <lb ed="X" n="0444a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信论疏略</cb:mulu> <lb ed="X" n="0444a09"/><cb:docNumber>No. 765</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0444a10"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信论疏略卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0444a11"/> <lb ed="X" n="0444a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444a1201">此论之题目乃一论之纲宗也言大乘起信者为 <lb ed="X" n="0444a13"/>欲发起大乘正信故言大乘者即所信之法体所 <lb ed="X" n="0444a14"/>言法者谓众生心是心即摄一切世间出世间法 <lb ed="X" n="0444a15"/>具有体相用三大之義故乘者运载之義谓诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0444a16"/>乘此而证菩提般涅槃菩萨乘此而趣果海众生 <lb ed="X" n="0444a17"/>乘之而轮转生死以此心是一切圣凡迷悟因果 <lb ed="X" n="0444a18"/>之总相故故下文云即一法界大总相法门体今 <lb ed="X" n="0444a19"/>欲谛信此心即是大乘正解不谬故云大乘起信 <lb ed="X" n="0444a20"/>以<persName>佛</persName>入灭六百年中小乘心外取法不信唯心多 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0444b" n="0444b"/> <lb ed="X" n="0444b01"/>起诤论外道邪见破壞正法故论主兴悲特造此 <lb ed="X" n="0444b02"/>论故下因缘云为欲除疑捨邪执故以疑与信友 <lb ed="X" n="0444b03"/>今信此心则疑自除矣论者抉择是非发明正理 <lb ed="X" n="0444b04"/>拣非经律故以论名贤首本疏精详但科段少隔 <lb ed="X" n="0444b05"/>故删繁从略间会记義不别出文贵成一贯故云 <lb ed="X" n="0444b06"/>疏略。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444b0701"><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨造</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444b0801">此造论人也<name role="" type="person">马鸣</name>者以此菩萨初生之时感群马 <lb ed="X" n="0444b09"/>悲鸣故以为名及说法时诸马闻之亦皆悲鸣疏 <lb ed="X" n="0444b10"/>引摩诃摩耶经云<persName>如来</persName>灭後六百岁<anchor xml:id="nkr_note_add_0444b1001" n="0444b1001"/><anchor xml:id="beg0444b1001" n="0444b1001"/>已<anchor xml:id="end0444b1001"/>诸外道等 <lb ed="X" n="0444b11"/>邪见竞兴毁灭<persName>佛</persName>法有一比丘名曰<name role="" type="person">马鸣</name>善说法 <lb ed="X" n="0444b12"/>要降伏一切诸外道辈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444b1301">真谛三藏译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444b1401">此译人名也论有二译一西印土<name role="" type="person">优禅尼国</name>沙门 <lb ed="X" n="0444b15"/>波罗末陀此云真谛梁元帝承圣三年于衡州建 <lb ed="X" n="0444b16"/>兴寺译成一卷二十四纸一于阗国沙门实叉难 <lb ed="X" n="0444b17"/>陀此云喜学大周则天时于东都<persName>佛</persName>授记寺译成 <lb ed="X" n="0444b18"/>两卷亦二十四纸今行前译。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444b1901">西京太原寺沙门法藏造疏</p> <lb ed="X" n="0444b20"/><p xml:id="pX45p0444b2001">明南嶽沙门 德淸纂略</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0444c" n="0444c"/> <lb ed="X" n="0444c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444c0101">将著论文先归敬述意。</p><p xml:id="pX45p0444c0110" cb:place="inline">後述正论文。</p><p xml:id="pX45p0444c0115" cb:place="inline">且初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444c02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444c0201">皈命尽十方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444c03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444c0301">将造斯论先须皈命三宝请求加被所以然者以 <lb ed="X" n="0444c04"/>造论释经经乃<persName>佛</persName>说<persName>佛</persName>智甚深非情可测故请三 <lb ed="X" n="0444c05"/>宝威力加被摄受故使论義印契<persName>佛</persName>心且示法有 <lb ed="X" n="0444c06"/>所宗以三宝是所宗依故今云皈命乃能皈之心 <lb ed="X" n="0444c07"/>也欲入法性先忘我相命以统摄六根今以命归 <lb ed="X" n="0444c08"/>则身心俱亡能归之至也十方乃所归分际意谓 <lb ed="X" n="0444c09"/>所著论義乃法界之宗故须皈命尽十方之三宝 <lb ed="X" n="0444c10"/>以心无分限故境亦无量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444c11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444c1101">最勝业遍知色无碍自在救世大悲者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444c1201">此归<persName>佛</persName>宝也<persName>佛</persName>以三轮应物今所归三轮皆最上 <lb ed="X" n="0444c13"/>殊勝者意显非应化身乃从法垂报之身也遍知 <lb ed="X" n="0444c14"/>意业最勝也凡夫不知外道邪知声闻偏知菩萨 <lb ed="X" n="0444c15"/>分知唯<persName>佛</persName>遍知以实智证理理无不彻权智鉴機 <lb ed="X" n="0444c16"/>機无不宜故色无碍自在身业最勝也花严<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0444c17"/>无量相相有无量好根根圆融周遍自在又十身 <lb ed="X" n="0444c18"/>历然无壞无杂故救世大悲者语业最勝也<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0444c19"/>音声轮应機说法世乃众生世间所救之处大悲 <lb ed="X" n="0444c20"/>能救之心万德之中<persName>如来</persName>唯用大悲为力故者指 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0445a" n="0445a"/> <lb ed="X" n="0445a01"/>归其人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445a0201">及彼身体相法性真如海无量功德藏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445a0301">此皈法宝也及者谓不但归<persName>佛</persName>亦皈法也彼身指 <lb ed="X" n="0445a04"/>上<persName>佛</persName>也<persName>佛</persName>以法为身谓真如所流教法即是法身 <lb ed="X" n="0445a05"/>常住以此中<anchor xml:id="nkr_note_add_0445a0501" n="0445a0501"/><anchor xml:id="beg0445a0501" n="0445a0501"/>已<anchor xml:id="end0445a0501"/>有<persName>如来</persName>全身故意显此法即<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0445a06"/>体相本无二故法性真如海正指法体也谓真如 <lb ed="X" n="0445a07"/>法性即法身真体遍与一切染净诸法为体性故 <lb ed="X" n="0445a08"/>以随缘不变不变随缘故喩如海遇风起诸波浪 <lb ed="X" n="0445a09"/>湿性无二故<persName>如来</persName>藏中含摄众德故云功德藏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445a1001">如实修行等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445a1101">此皈僧宝也僧通凡圣圣通大小如实修行乃地 <lb ed="X" n="0445a12"/>上菩萨也據後译云无边德藏僧勤求正觉者则 <lb ed="X" n="0445a13"/>上句歎德人能摄德故名为藏。</p> <lb ed="X" n="0445a14"/><p xml:id="pX45p0445a1401">下述造论意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445a1501">为欲令众生除疑捨邪执起大乘正信<persName>佛</persName>种不断故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445a1601">此述造论意也法不虚设必有所为今有四意一 <lb ed="X" n="0445a17"/>以二乘不信唯心故显示正義令除疑惑二以外 <lb ed="X" n="0445a18"/>道邪执故对治邪执令捨邪见三以修行者未起 <lb ed="X" n="0445a19"/>正行故分别发趣道相令起正信以为行本四为 <lb ed="X" n="0445a20"/>使信成满入住不退堪受<persName>佛</persName>果故云<persName>佛</persName>种不断为 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0445b" n="0445b"/> <lb ed="X" n="0445b01"/>此多意所以造论。</p> <lb ed="X" n="0445b02"/><p xml:id="pX45p0445b0201">下正述论文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b0301">论曰有法能起摩诃衍信根是故应说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445b0401">首标论者拣异经律非<persName>佛</persName>亲说法者即论所依宗 <lb ed="X" n="0445b05"/>本谓一心法具二门三大義故正示所宗摩诃衍 <lb ed="X" n="0445b06"/>此云大乘谓所宗心法即是大乘能信此心为大 <lb ed="X" n="0445b07"/>乘根本有此勝益是故须说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b0801">说有五分云何为五一者因缘分二者立義分三者 <lb ed="X" n="0445b09"/>解释分四者修行信心分五者劝修利益分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445b1001">此标制作之规也分章析義故名为分将述此论 <lb ed="X" n="0445b11"/>先立五分以为次第法不孤起必有因由故首因 <lb ed="X" n="0445b12"/>缘由致既兴必标宗本故次立義宗本修然非释 <lb ed="X" n="0445b13"/>不解故次解释既解法義非行不阶故次修行信 <lb ed="X" n="0445b14"/>心解行虽陈钝根懈进故次劝修此一论之大节 <lb ed="X" n="0445b15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0445b16"/><p xml:id="pX45p0445b1601">下列释因缘分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b1701">初说因缘分问曰有何因缘而造此论答曰是因缘 <lb ed="X" n="0445b18"/>有八种云何为八。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445b1901">征释因缘略有八种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b2001">一者因缘总相所谓为令众生離一切苦得究竟乐 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0445c" n="0445c"/> <lb ed="X" n="0445c01"/>非求世间名利恭敬故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445c0201">此八因缘中第一总相与一论为发起之由故以 <lb ed="X" n="0445c03"/>凡夫外道迷此一心以招苦苦壞苦行苦分段生 <lb ed="X" n="0445c04"/>死之苦二乘菩萨尙有变易生死之苦谓<persName>佛</persName>证得 <lb ed="X" n="0445c05"/>菩提觉法乐涅槃寂静乐今为令众生離苦得乐 <lb ed="X" n="0445c06"/>非求世间名利恭敬故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445c0701">二者为欲解释<persName>如来</persName>根本之義令诸众生正解不谬 <lb ed="X" n="0445c08"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445c0901">此与立義分及解释分中显示正義对治邪执作 <lb ed="X" n="0445c10"/>发起因缘也以彼文中说依一心法有二种门各 <lb ed="X" n="0445c11"/>摄一切法即是<persName>如来</persName>所说法门之根本又生灭门 <lb ed="X" n="0445c12"/>中本觉名如始觉名来始本不二名曰<persName>如来</persName>今以 <lb ed="X" n="0445c13"/><persName>如来</persName>依此心成故名此心为<persName>如来</persName>根本之義具释 <lb ed="X" n="0445c14"/>此義令地前三贤比观相应故云正解即显示正 <lb ed="X" n="0445c15"/>義也比观離倒故名不谬即对治邪执也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445c1601">三者为令善根成熟众生于摩诃衍法堪任不退信 <lb ed="X" n="0445c17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0445001" n="0445001"/>心故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445c1801">此即下分别发趣道相也以彼文云令利根者发 <lb ed="X" n="0445c19"/>决定信进趣大道堪任住于不退信故此当十信 <lb ed="X" n="0445c20"/>终心自分满足故云成熟进入住正定聚中使前 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0446a" n="0446a"/> <lb ed="X" n="0446a01"/>信心堪任不退。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a0201">四者为令善根微少众生修习信心故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a0301">即下修行信心分初四种信心及四种修行也以 <lb ed="X" n="0446a04"/>彼文云令信未满者修行信心使满足故以信未 <lb ed="X" n="0446a05"/>满故云微少令进向满故云修习信心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a0601">五者为示方便消恶业障善护其心远離痴慢出邪 <lb ed="X" n="0446a07"/>网故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a0801">此中根劣易退赖多方便故有四也四中前三为 <lb ed="X" n="0446a09"/>下中上三品後一策以劝修今当初下品也即下 <lb ed="X" n="0446a10"/>修行信心中第四修行末文云令业重惑多者善 <lb ed="X" n="0446a11"/>根难发众生以礼忏等方便消恶业障障轻故内 <lb ed="X" n="0446a12"/>離顽嚚痴慢外出邪魔骨网。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a1301">六者为示修习止观对治凡夫二乘心过故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a1401">当中品也即下第五修习止观门文中双明止观 <lb ed="X" n="0446a15"/>遣凡小二执故云对治也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a1601">七者为示专念方便生于<persName>佛</persName>前必定不退信心故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a1701">当上品也即下修行信心末劝生净土门等文云 <lb ed="X" n="0446a18"/>擧勝方便令彼观解分得相应众生恐後报迁遇 <lb ed="X" n="0446a19"/>缘成退故令往生净土成不退也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a2001">八者为示利益劝修行故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0446b" n="0446b"/> <lb ed="X" n="0446b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b0101">即下劝修利益分也文云擧彼损益劝令修捨即 <lb ed="X" n="0446b02"/>总策成前诸行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446b0301">有如是等因缘所以造论问曰修多罗中具有此法 <lb ed="X" n="0446b04"/>何须褈说答曰修多罗中虽有此法以众生根行不 <lb ed="X" n="0446b05"/>等受解缘别所谓<persName>如来</persName>在世众生利根能说之人色 <lb ed="X" n="0446b06"/>心业勝圆音一演异类等解则不须论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b0701">此下难明须论不须论也此言当正法时<persName>佛</persName>现住 <lb ed="X" n="0446b08"/>世以有<persName>如来</persName>亲为说法故不须论也色心圆音即 <lb ed="X" n="0446b09"/><persName>佛</persName>三业殊勝一音圆音有二義花严经云<persName>如来</persName>于 <lb ed="X" n="0446b10"/>一语言中演说无边契经海<persName>如来</persName>同一切音故云 <lb ed="X" n="0446b11"/>圆音又云一切众生语言法一言演说尽无馀以 <lb ed="X" n="0446b12"/>一切音即一音一音即一切音一一语言遍穷生 <lb ed="X" n="0446b13"/>界而其音韵恒不杂乱若音不遍则是音非圆若 <lb ed="X" n="0446b14"/>音遍而无韵曲则是圆非音今不壞曲而等遍不 <lb ed="X" n="0446b15"/>动遍而差韵此是<persName>如来</persName>圆音非是心识思量境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446b1601">若<persName>如来</persName>灭後或有众生能以自力廣闻而取解者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b1701">闻廣经文得解<persName>佛</persName>意不须他论故云自力此具文 <lb ed="X" n="0446b18"/>持義持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446b1901">或有众生亦以自力少闻而多解者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446b20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b2001">亦以自力寻略经文而能深解<persName>佛</persName>意故亦不须论 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0446c" n="0446c"/> <lb ed="X" n="0446c01"/>此有義持无文持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c0201">或有众生无自心力因于廣论而得解者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c0301">此但依经文不能解意因他廣论而得解了故云 <lb ed="X" n="0446c04"/>无自心力此有文持无義持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c0501">自有众生复以廣论文多为烦心乐总持少文而摄 <lb ed="X" n="0446c06"/>多義能取解者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c0701">此明当機也不须廣论有二義一根利不假二心 <lb ed="X" n="0446c08"/>烦不耐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c0901">如是此论为欲总摄<persName>如来</persName>廣大深法无边義故应说 <lb ed="X" n="0446c10"/>此论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c1101">此明论義深廣也以一心法为一法界大总相法 <lb ed="X" n="0446c12"/>门体彻法界源故云深摄法无边故云廣深者如 <lb ed="X" n="0446c13"/>理智廣者如量智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0446c1401" n="0446c1401"/><anchor xml:id="beg0446c1401" n="0446c1401"/>已<anchor xml:id="end0446c1401"/>说因缘分次说立義分摩诃衍者总说有二种云 <lb ed="X" n="0446c15"/>何为二一者法二者義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c1601">此标立義分也法者出大乘体即宗本法也大位 <lb ed="X" n="0446c17"/>在因通于染净在果唯取于净義者辨大乘名義 <lb ed="X" n="0446c18"/>何故此心是大乘耶谓此心具三大義故名为大 <lb ed="X" n="0446c19"/>有二运转故名为乘是故先显法体後释義理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c2001">所言法者谓众生心是心则摄一切世间出世间法 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0447a" n="0447a"/> <lb ed="X" n="0447a01"/>依于此心显示摩诃衍義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447a0201">此标宗显義也出其法体言众生心者谓<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0447a03"/>心具和合不和合二门以在众生位就随染故得 <lb ed="X" n="0447a04"/>具二门若在<persName>佛</persName>地则无和合義以始觉同本唯一 <lb ed="X" n="0447a05"/>真如以此心体相无碍染净同依随流返流唯转 <lb ed="X" n="0447a06"/>此心故随染不觉则摄世间法约不变之本觉于 <lb ed="X" n="0447a07"/>返流之始觉则摄出世间法此犹约生灭门辨若 <lb ed="X" n="0447a08"/>约真如门则融镕含摄染净不殊依此一心宗本 <lb ed="X" n="0447a09"/>法上显示大乘三大之義故名此心以为法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447a1001">何以故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447a1101">此征明法義也征有二意一心通染净大乘唯净 <lb ed="X" n="0447a12"/>如何此心能显彼義二心法是一大乘義廣如何 <lb ed="X" n="0447a13"/>一心能示彼義下释義中以心含染净故能显大 <lb ed="X" n="0447a14"/>乘心具三大故能显乘義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447a1501">是心真如相即示摩诃衍体故是心生灭因缘相能 <lb ed="X" n="0447a16"/>示摩诃衍自体相用故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447a1701">此标擧二门为起下文张本也擧真如门起下即 <lb ed="X" n="0447a18"/>是一法界等文真如相起下复次真如者依言说 <lb ed="X" n="0447a19"/>分别等文此相者是義相即性也擧生灭门起下 <lb ed="X" n="0447a20"/>依<persName>如来</persName>藏有生灭心等文生灭者随熏变动也因 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0447b" n="0447b"/> <lb ed="X" n="0447b01"/>缘者生灭缘由起下复次生灭因缘等文相者生 <lb ed="X" n="0447b02"/>灭之状起下复次生灭相者等文真如门中云即 <lb ed="X" n="0447b03"/>示者以与彼所显诠旨不别故云即示以是不起 <lb ed="X" n="0447b04"/>故唯示体生灭门中云能示者以染净既异诠旨 <lb ed="X" n="0447b05"/>又分能所不同故不云即而云能此中体谓生灭 <lb ed="X" n="0447b06"/>门中本觉之義是生灭之自体以是生灭之因故 <lb ed="X" n="0447b07"/>故下释生灭文具显所示三大之義以真如是不 <lb ed="X" n="0447b08"/>起门故唯直示体生灭是起动门起含不起故具 <lb ed="X" n="0447b09"/>示三大之義。</p> <lb ed="X" n="0447b10"/><p xml:id="pX45p0447b1001">上示法。</p><p xml:id="pX45p0447b1004" cb:place="inline">下示義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447b1101">所言義者则有三种云何为三一者体大谓一切法 <lb ed="X" n="0447b12"/>真如平等不增减故二者相大谓<persName>如来</persName>藏具足无量 <lb ed="X" n="0447b13"/>性功德故三者用大能生一切世间出世间善因果 <lb ed="X" n="0447b14"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447b1501">此标列義门以起下复次真如自体相者等文也 <lb ed="X" n="0447b16"/>言体大者真性深廣凡圣染净皆以为依故受大 <lb ed="X" n="0447b17"/>名以真如是一切法平等体故不增减者谓随流 <lb ed="X" n="0447b18"/>加染不增缺净不减返流除染不减加净不增染 <lb ed="X" n="0447b19"/>净之所不亏始终之所不易故相大者即二种如 <lb ed="X" n="0447b20"/>来藏中不空之義以不异体之相故云性德用大 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0447c" n="0447c"/> <lb ed="X" n="0447c01"/>者谓随染业行然此用大是报化二身粗细之用 <lb ed="X" n="0447c02"/>令诸众生始成世善终成出世善也。</p> <lb ed="X" n="0447c03"/><p xml:id="pX45p0447c0301">上释大。</p><p xml:id="pX45p0447c0304" cb:place="inline">下释乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c0401">一切诸<persName>佛</persName>本所乘故一切菩萨皆乘此法到<persName>如来</persName>地 <lb ed="X" n="0447c05"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c0601">此释乘也诸<persName>佛</persName>者标果望因以解乘也菩萨者擧 <lb ed="X" n="0447c07"/>因望果以成运也始觉之智是能乘本觉之理为 <lb ed="X" n="0447c08"/>所乘故摄论云乘大性故名为大乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0447c0901" n="0447c0901"/><anchor xml:id="beg0447c0901" n="0447c0901"/>已<anchor xml:id="end0447c0901"/>说立義分次说解释分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c1001">此结前生後也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c1101">解释有三种云何为三一者显示正義二者对治邪 <lb ed="X" n="0447c12"/>执三者分别<anchor xml:id="nkr_note_orig_0447001" n="0447001"/>法趣道相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c1301">此标列释名也显示者正释所立大乘法義对治 <lb ed="X" n="0447c14"/>者既明正体须遣异计发趣者趣正理之阶降也 <lb ed="X" n="0447c15"/>列此三名即下正宗一分有此三段依義解释。</p> <lb ed="X" n="0447c16"/><p xml:id="pX45p0447c1601">且初显正義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c1701">显示正義者依一心法有二种门云何为二一者心 <lb ed="X" n="0447c18"/>真如门二者心生灭门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447c19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c1901">此标宗本释上立義分中众生心摄一切等也谓 <lb ed="X" n="0447c20"/><persName>如来</persName>藏含于二義一约体绝相義即真如门谓非 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0448a" n="0448a"/> <lb ed="X" n="0448a01"/>染净生灭不动不转平等一味性无差别众生即 <lb ed="X" n="0448a02"/>涅槃不待灭也二随缘起灭義即生灭门谓随熏 <lb ed="X" n="0448a03"/>转动成于染净染净虽成性恒不动正由不动能 <lb ed="X" n="0448a04"/>成染净是故不动亦在动门即下文识中本觉及 <lb ed="X" n="0448a05"/>上文生灭门中自体是也故楞伽云<persName>如来</persName>藏名阿 <lb ed="X" n="0448a06"/>赖识而与无明七识共俱如大海波常无断绝等 <lb ed="X" n="0448a07"/>幷约生灭门说也然此二门擧体通融体相莫二 <lb ed="X" n="0448a08"/>此无二处诸法中实不同虚空性自神解故云一 <lb ed="X" n="0448a09"/>心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448a1001">是二种门皆各总摄一切法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448a1101">此结释二门也上立義分中直云摄今释中云各 <lb ed="X" n="0448a12"/>总摄者以一心含通别二门故今分通别又各摄 <lb ed="X" n="0448a13"/>故以真如门是染净通相通相之外无别染净故 <lb ed="X" n="0448a14"/>得总摄一切诸法生灭门者别显染净染净之法 <lb ed="X" n="0448a15"/>无所不该故亦总摄一切诸法通别虽殊齐无所 <lb ed="X" n="0448a16"/>遗故云各摄又以此即是真如随缘和合变作诸 <lb ed="X" n="0448a17"/>法诸法即无异体还摄真如门也以此二门齐摄 <lb ed="X" n="0448a18"/>不二故得说为一心也问二门既齐摄者何故真 <lb ed="X" n="0448a19"/>如门中唯示体生灭门中具显三大耶答真如是 <lb ed="X" n="0448a20"/>泯相显实门不壞相而即泯故得摄于生灭以泯 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0448b" n="0448b"/> <lb ed="X" n="0448b01"/>相故而相不存但摄体也生灭是揽理成事门不 <lb ed="X" n="0448b02"/>壞理而成事故得摄于真如以成事而理不失故 <lb ed="X" n="0448b03"/>具三大義也以生灭起必赖于真故揽理理不失 <lb ed="X" n="0448b04"/>真如未必藉生灭故泯相相不存相不存故唯示 <lb ed="X" n="0448b05"/>体理不失故示于三大是故摄義是齐示義别也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448b0601">此義云何以是二门不相離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448b0701">此结二门義也责義云若二门各别不可相从若 <lb ed="X" n="0448b08"/>本唯一心未容影摄答云以体不相離故如金莊 <lb ed="X" n="0448b09"/>严具思之可见。</p> <lb ed="X" n="0448b10"/><p xml:id="pX45p0448b1001">下别辨二门。</p><p xml:id="pX45p0448b1006" cb:place="inline">初真如门分二義。</p><p xml:id="pX45p0448b1013" cb:place="inline">初显体離言 <lb ed="X" n="0448b11"/>以明观智境。</p><p xml:id="pX45p0448b1106" cb:place="inline">二依言辨德以明生信境。</p><p xml:id="pX45p0448b1116" cb:place="inline">且初 <lb ed="X" n="0448b12"/>显離言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448b1301">心真如者即是一法界大总相法门体所谓心性不 <lb ed="X" n="0448b14"/>生不灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448b1501">此标释真如门也显体離言释上立義分中真如 <lb ed="X" n="0448b16"/>義也即无二真心为一法界此非算数之一谓如 <lb ed="X" n="0448b17"/>理虚融平等不二故称为一依生圣法故云法界 <lb ed="X" n="0448b18"/>中边论云法界者圣法因義总相法门者二门之 <lb ed="X" n="0448b19"/>中不取别相但取总相然亦该收别尽故云大也 <lb ed="X" n="0448b20"/>此一法界生灭真如皆擧全体故云体也轨生物 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0448c" n="0448c"/> <lb ed="X" n="0448c01"/>解故曰法圣智通遊故云门不生不灭者释上法 <lb ed="X" n="0448c02"/>体随妄不生约治不灭又修起不生处染不灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448c0301">一切诸法唯依妄念而有差别若離心念则无一切 <lb ed="X" n="0448c04"/>境界之相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448c0501">此释上不生灭之所以也妄执者云现见诸法差 <lb ed="X" n="0448c06"/>别迁流何言性无生灭释云差别相者是汝遍计 <lb ed="X" n="0448c07"/>妄情所作本来无实如依病眼妄见空花疑者又 <lb ed="X" n="0448c08"/>云以何得知从妄念生释云以诸圣人離妄念故 <lb ed="X" n="0448c09"/>既无此境即验此境定从妄生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448c1001">是故一切法从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1001" n="0448c1001"/><anchor xml:id="beg0448c1001" n="0448c1001"/>已<anchor xml:id="end0448c1001"/>来離言说相離名字相離心缘 <lb ed="X" n="0448c11"/>相毕竟平等无有变异不可破壞唯是一心故名真 <lb ed="X" n="0448c12"/>如。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448c1301">此核真如得名也由一切法離念则无境界之相 <lb ed="X" n="0448c14"/>故皆即真如也非音声之所说故離言说相非文 <lb ed="X" n="0448c15"/>句之所诠故離名字相此二句言语路绝非闻慧 <lb ed="X" n="0448c16"/>境也心行处灭故離心缘相非思慧境也以離妄 <lb ed="X" n="0448c17"/>名真離异名如毕竟下三句以離世间非修慧境 <lb ed="X" n="0448c18"/>也平等者虽遍通染净而性恒无二也所以得无 <lb ed="X" n="0448c19"/>二者以在缘时始终不改所以在缘不改者以不 <lb ed="X" n="0448c20"/>同有为可破壞故此则在染不破治道不壞一心 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0449a" n="0449a"/> <lb ed="X" n="0449a01"/>者结皈法体真如者依義立名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449a0201">以一切言说假名无实但随忘念不可得故言真如 <lb ed="X" n="0449a03"/>者亦无有相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449a0401">此释上離缘以双遣名相也離言说相者以言教 <lb ed="X" n="0449a05"/>非实不可如言取也但随下释成无实所以也疑 <lb ed="X" n="0449a06"/>云既云離名字相何故复立此真如名此自语相 <lb ed="X" n="0449a07"/>违也故今释遣假名非实不相违也不但離名而 <lb ed="X" n="0449a08"/>亦離相以名依相立但是遍计所执故楞伽云相 <lb ed="X" n="0449a09"/>名常相随而生请妄想故今名相双遣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449a1001">谓言说之极因言遣言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449a1101">此释疑也疑云既绝名相但假客名者何故不立 <lb ed="X" n="0449a12"/>馀名而唯云真如耶释云真如者是言说之极谓 <lb ed="X" n="0449a13"/>此名之後更无有名故摄论中十种名内真如是 <lb ed="X" n="0449a14"/>第十究竟名故云极也因言遣言立名之意也立 <lb ed="X" n="0449a15"/>此极名为遣于名故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449a1601">此真如体无有可遣以一切法悉皆真故亦无可立 <lb ed="X" n="0449a17"/>以一切法皆同如故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449a1801">此重拂妄计也恐难者见前双遣真如名相将谓 <lb ed="X" n="0449a19"/>真如亦是可遣则生断见故此释云但遣虚妄名 <lb ed="X" n="0449a20"/>相不遣真如实法以是妙智观境故何以不遣以 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0449b" n="0449b"/> <lb ed="X" n="0449b01"/>法悉真无法可遣疑者既闻真理不遣则谓有法 <lb ed="X" n="0449b02"/>可立当情执取故释云亦无可立以離妄情故何 <lb ed="X" n="0449b03"/>以不立以如故不可立也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b0401">当知一切法不可说不可念故名为真如。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b0501">此结離言绝虑也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b0601">问曰若如是義者诸众生等云何随顺而能得入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b0701">随顺问方便观得入问正观。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b0801">答曰若知一切法虽说无有能说可说虽念亦无能 <lb ed="X" n="0449b09"/>念可念是名随顺若離于念名为得入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b1001">此正明观智境也说念皆无能所者明念即无念 <lb ed="X" n="0449b11"/>非灭于念非灭念故故名虽念離于断见也即无 <lb ed="X" n="0449b12"/>念故皆无能所離于常见也于一念间離此二见 <lb ed="X" n="0449b13"/>无此二故故能称顺中道随顺法性无念亦離方 <lb ed="X" n="0449b14"/>入真如。</p> <lb ed="X" n="0449b15"/><p xml:id="pX45p0449b1501">上明離言以明观智境竟。</p><p xml:id="pX45p0449b1511" cb:place="inline">下依言辨德以明生 <lb ed="X" n="0449b16"/>信境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b1701">复次真如者依言说分别有二种義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b1801">以前标云是心真如相此上释真如二字下释相 <lb ed="X" n="0449b19"/>字相即義也于真体中开说二義故不标相字显 <lb ed="X" n="0449b20"/>此二義者若離于言即唯一味今既依言故说有 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0449c" n="0449c"/> <lb ed="X" n="0449c01"/>二即显不可随言执取也但为生物信解故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449c0201">云何为二一者如实空以能究竟显实故二者如实 <lb ed="X" n="0449c03"/>不空以有自体具足无漏性功德故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449c0401">此征释二義也如实空者此以如实之中空无妄 <lb ed="X" n="0449c05"/>染非谓如实自空此则如实之空也以妄空故遂 <lb ed="X" n="0449c06"/>能显示真理故云显实不空有二義一异妄无体 <lb ed="X" n="0449c07"/>故二异恒沙有流烦恼故故云具足等也<persName>佛</persName>性论 <lb ed="X" n="0449c08"/>偈云由客尘空故与法界相離无上法不空与法 <lb ed="X" n="0449c09"/>界相随。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449c1001">所言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0449001" n="0449001"/>如实空者从<g ref="#CB18627">󴣃</g><anchor xml:id="nkr_note_add_0449c1001" n="0449c1001"/><anchor xml:id="beg0449c1001" n="0449c1001"/>已<anchor xml:id="end0449c1001"/>来一切染法不相应故谓離 <lb ed="X" n="0449c11"/>一切法差别之相以无虚妄心念故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449c1201">此略释空義也以妄境从妄念生故释显空无也 <lb ed="X" n="0449c13"/>良以倒心妄境情有理无真如之德理有情无故 <lb ed="X" n="0449c14"/>不相应也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449c1501">当知真如自性非有相非无相非非有相非非无相 <lb ed="X" n="0449c16"/>非有无俱相非一相非异相非非一相非非异相非 <lb ed="X" n="0449c17"/>一异俱相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449c18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449c1801">此廣释空義也非有相者明真離妄有也惑者云 <lb ed="X" n="0449c19"/>既其非有即应是无故释云非无也惑者闻上非 <lb ed="X" n="0449c20"/>有非无则谓双非是真如法释云因汝执有我说 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0450a" n="0450a"/> <lb ed="X" n="0450a01"/>非有非谓法体是非有因汝执无我说非无非谓 <lb ed="X" n="0450a02"/>法体是非无故又非却双非也惑者云我上立有 <lb ed="X" n="0450a03"/>立无汝立双非双非若存即有无随丧今双非既 <lb ed="X" n="0450a04"/>非我有无还立释云因汝执双非故我说非非非 <lb ed="X" n="0450a05"/>许双是如何复执俱相以惑者执四句为真如法 <lb ed="X" n="0450a06"/>特以非字破之所谓四句既離百非俱遣也一异 <lb ed="X" n="0450a07"/>等四句準前可知然执取虽多总摄不过此二四 <lb ed="X" n="0450a08"/>句故廣百论云复次为显世间所执诸法皆非真 <lb ed="X" n="0450a09"/>实及显外道所执不同故偈云有非有俱非一非 <lb ed="X" n="0450a10"/>一双泯随次而配属智者达非真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450a1101">乃至总说依一切众生以有妄心念念分别皆不相 <lb ed="X" n="0450a12"/>应故说为空若離妄心实无可空故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450a1301">此结空義也妄计尘沙难可遍历故今总摄辨不 <lb ed="X" n="0450a14"/>相应此顺结也離妄者反结也以对染无说真为 <lb ed="X" n="0450a15"/>空非无如体以为空也亦可此文是释疑疑者闻 <lb ed="X" n="0450a16"/>上真空则撥无真体及恒沙功德故为此释是则 <lb ed="X" n="0450a17"/>闻空不异不空也。</p> <lb ed="X" n="0450a18"/><p xml:id="pX45p0450a1801">上释空義竟。</p><p xml:id="pX45p0450a1806" cb:place="inline">下释不空義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450a1901">所言不空者<anchor xml:id="nkr_note_add_0450a1901" n="0450a1901"/><anchor xml:id="beg0450a1901" n="0450a1901"/>已<anchor xml:id="end0450a1901"/>显法体空无妄故即是真心常恒不 <lb ed="X" n="0450a20"/>变净法满足则名不空。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0450b" n="0450b"/> <lb ed="X" n="0450b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450b0101">此显不空義也常恒不变者竖显真体三际无穷 <lb ed="X" n="0450b02"/>释前以有自体也净法满足者横显净德十方无 <lb ed="X" n="0450b03"/>尽显前具足无漏等也自体既常不变复具无漏 <lb ed="X" n="0450b04"/>功德法体若然岂是空耶故结不空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450b0501">亦无有相可取以離念境界唯证相应故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450b0601">此释疑也惑者闻净法不空则谓同于情执之有 <lb ed="X" n="0450b07"/>故此释也是则不空不异于空以離下释離相所 <lb ed="X" n="0450b08"/>以也若妄念可缘则是有相既唯真智之境明知 <lb ed="X" n="0450b09"/>无妄执之相也故云唯证相应。</p> <lb ed="X" n="0450b10"/><p xml:id="pX45p0450b1001">上释心真如门竟。</p><p xml:id="pX45p0450b1008" cb:place="inline">下释心生灭门有二大科。</p> <lb ed="X" n="0450b11"/><p xml:id="pX45p0450b1101">初释生灭心法。</p><p xml:id="pX45p0450b1107" cb:place="inline">二辨所示之義。</p><p xml:id="pX45p0450b1113" cb:place="inline">初中又二 <lb ed="X" n="0450b12"/>初染净生灭。</p><p xml:id="pX45p0450b1206" cb:place="inline">二染净相赀。</p><p xml:id="pX45p0450b1211" cb:place="inline">且初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450b1301">心生灭者依<persName>如来</persName>藏故有生灭心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450b1401">此下释生灭心初标体也谓不生灭心因无明风 <lb ed="X" n="0450b15"/>动作生灭故说生灭心依不生灭心然此二心竟 <lb ed="X" n="0450b16"/>无二体但约二義以说相依如不动之水为风所 <lb ed="X" n="0450b17"/>吹而作动水动静虽殊而水体是一谓自性淸净 <lb ed="X" n="0450b18"/>心名<persName>如来</persName>藏因无明风动作生灭故云依<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0450b19"/>有生灭心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450b20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450b2001">所谓不生不灭与生灭和合非一非异。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0450c" n="0450c"/> <lb ed="X" n="0450c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450c0101">此辨生灭相也是上<persName>如来</persName>藏自性淸净心动作生 <lb ed="X" n="0450c02"/>灭不相離故故云和合非谓别有生灭来与真如 <lb ed="X" n="0450c03"/>合谓生灭之心心之生灭无二相故心之不生灭 <lb ed="X" n="0450c04"/>因无明成生灭心从本觉起而无二体不相捨離 <lb ed="X" n="0450c05"/>故下文云如大海水因风波动水相风相不相捨 <lb ed="X" n="0450c06"/>離谓真心擧体成生灭之相生灭之相莫非神解 <lb ed="X" n="0450c07"/>不離真心如是不離名为和合非一非异者真如 <lb ed="X" n="0450c08"/>全体动故心与生灭非异而恒不变真性故与生 <lb ed="X" n="0450c09"/>灭不一依楞伽经以七识染法为生灭以<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0450c10"/>净法为不生灭此二和合为阿黎耶识以和合故 <lb ed="X" n="0450c11"/>非一非异以若一则无和合若异亦无和合以非 <lb ed="X" n="0450c12"/>一非异故得和合也如经云譬如泥团微尘非异 <lb ed="X" n="0450c13"/>非不异金莊严具亦复如是若泥团微尘异者非 <lb ed="X" n="0450c14"/>彼所成而实彼成是故非异若不异者泥团微尘 <lb ed="X" n="0450c15"/>应无差别如是转识藏识真相若异者藏识非因 <lb ed="X" n="0450c16"/>若不异者转识灭藏识亦应灭而自真相实不灭 <lb ed="X" n="0450c17"/>是故非自真相灭但业相灭解云此中真相是如 <lb ed="X" n="0450c18"/>来藏转识是七识藏识是黎耶今此论主总括彼 <lb ed="X" n="0450c19"/>经上下文義作此安立故云非一非异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0450c20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450c2001">名为阿黎耶识。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0451a" n="0451a"/> <lb ed="X" n="0451a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451a0101">此出生灭名也此生灭不生灭即之義不一辨之 <lb ed="X" n="0451a02"/>心不异目此二義不二之心名阿黎耶识或云阿 <lb ed="X" n="0451a03"/>黎耶者但梵音楚忧耳梁真谛三藏就名翻为无 <lb ed="X" n="0451a04"/>没识今奘法师就義翻为藏识藏是摄藏義无没 <lb ed="X" n="0451a05"/>是不失義義一名异也所摄名藏谓诸众生取为 <lb ed="X" n="0451a06"/>我故良以真心不守自性随熏和合似一似常故 <lb ed="X" n="0451a07"/>诸愚者以似为实执为内我我见所摄故名为藏 <lb ed="X" n="0451a08"/>由是義故二种我见永不起位失赖耶名也又能 <lb ed="X" n="0451a09"/>藏自体于诸法中又能藏诸法于自体内论云能 <lb ed="X" n="0451a10"/>藏所藏我爱执藏此之谓也依此義立名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451a1101">此识有二种義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451a1201">此辨義也二義者谓此识体原是真妄和合而成 <lb ed="X" n="0451a13"/>故今在迷具含二義谓真如有二義一不变義二 <lb ed="X" n="0451a14"/>随缘義无明亦二義一无体即空義二有用成事 <lb ed="X" n="0451a15"/>義此则真妄二義中各含二義由初義成上真如 <lb ed="X" n="0451a16"/>门由後義成此生灭门也就此识在生灭门中亦 <lb ed="X" n="0451a17"/>含二義谓觉義不觉二義于觉義中有本觉始觉 <lb ed="X" n="0451a18"/>不觉中有根本不觉枝末不觉以上真妄各二義 <lb ed="X" n="0451a19"/>具在本识中故云此识有二种義旧疏以为难故 <lb ed="X" n="0451a20"/>有多解大约就随流返流之别故有多義耳问此 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0451b" n="0451b"/> <lb ed="X" n="0451b01"/>中一识有二義与上一心有二门何别耶答上一 <lb ed="X" n="0451b02"/>心中含于二義谓不守自性随缘義及不变自性 <lb ed="X" n="0451b03"/>绝相義今此但就随缘门中染净事理无二之相 <lb ed="X" n="0451b04"/>明此识也是则前一心義宽该收于二门此一识 <lb ed="X" n="0451b05"/>義狭侷在于一门问此中本觉与上真如何别答 <lb ed="X" n="0451b06"/>真如约体绝相说本觉约性功德说谓大智慧光 <lb ed="X" n="0451b07"/>明義等名本觉相本者是性義觉者是智慧義以 <lb ed="X" n="0451b08"/>此皆为翻妄染显故在生灭门中摄以真如门中 <lb ed="X" n="0451b09"/>无翻染等義故与此不同也是故体相二大俱名 <lb ed="X" n="0451b10"/>本觉幷在生灭门中故得具三大也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451b1101">能摄一切法生一切法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451b1201">此显识勝能也上二门中云皆各总摄此中不云 <lb ed="X" n="0451b13"/>各者以此二義狭于二门故但明一识由含二義 <lb ed="X" n="0451b14"/>故摄一切不言二義各摄一切又上文中但云摄 <lb ed="X" n="0451b15"/>而不云生者以真如门无能生義故此识之中以 <lb ed="X" n="0451b16"/>不觉熏本觉故生诸染法流转生死以本觉熏不 <lb ed="X" n="0451b17"/>觉故生诸净法返流出缠成于始觉依此二義遍 <lb ed="X" n="0451b18"/>生一切染净法故云能生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451b1901">云何为二一者觉義二者不觉義所言觉義者谓心 <lb ed="X" n="0451b20"/>体離念離念相者等虚空界无所不遍法界一相即 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0451c" n="0451c"/> <lb ed="X" n="0451c01"/>是<persName>如来</persName>平等法身依此法身说名本觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451c0201">此下依名辨释也觉有本始先释本觉離于妄念 <lb ed="X" n="0451c03"/>显无不觉非唯无不觉之暗乃有大智慧光明義 <lb ed="X" n="0451c04"/>等故也虚空有二義以况于本觉一周遍義谓横 <lb ed="X" n="0451c05"/>遍三际竖通凡圣二无差别義谓在缠出障性恒 <lb ed="X" n="0451c06"/>无二故<persName>如来</persName>法身者欲明觉義出缠相显故既是 <lb ed="X" n="0451c07"/>法身之觉理非新成故云本也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451c0801">何以故本觉義者对始觉義说以始觉者即同本觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451c0901">以核本觉得名责有二意也谓前开章中直云觉 <lb ed="X" n="0451c10"/>義今何云本觉二谓今既云本觉何故前但云觉 <lb ed="X" n="0451c11"/>故此答云以对始故说之为本答初意也以本觉 <lb ed="X" n="0451c12"/>随染要待始觉方名本觉觉至心源本无二相是 <lb ed="X" n="0451c13"/>故上文但云其觉答後意也又始觉是本觉所成 <lb ed="X" n="0451c14"/>还契心源融成一体方名始觉。</p> <lb ed="X" n="0451c15"/><p xml:id="pX45p0451c1501">上明本觉。</p><p xml:id="pX45p0451c1505" cb:place="inline">下明始觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451c1601">始觉義者依本觉故而有不觉依不觉故说有始觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451c1701">此明起始觉之所由也依本觉者谓即此心体随 <lb ed="X" n="0451c18"/>无明缘作妄念故依不觉者本觉内熏力故渐有 <lb ed="X" n="0451c19"/>微觉厌求乃至究竟还同本觉故下文云本觉随 <lb ed="X" n="0451c20"/>染生智净相者即此始觉也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0452a" n="0452a"/> <lb ed="X" n="0452a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a0101">又以觉心源故名究竟觉不觉心源故非究竟觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452a0201">染心之源谓性净也粗相之源谓生相也觉此者 <lb ed="X" n="0452a03"/>始觉道圆同于本觉此在<persName>佛</persName>地不了其源始未同 <lb ed="X" n="0452a04"/>本此在金刚<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0401" n="0452a0401"/><anchor xml:id="beg0452a0401" n="0452a0401"/>已<anchor xml:id="end0452a0401"/>还。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a0501">此義云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452a0601">此征明究竟不究竟義也此下将四相粗细寄显 <lb ed="X" n="0452a07"/>返流四位以明始觉分际前三相释不究竟觉後 <lb ed="X" n="0452a08"/>一相释究竟觉然此四相约真心随熏粗细差别 <lb ed="X" n="0452a09"/>寄说为四非约一刹那心明四相也从细至粗约 <lb ed="X" n="0452a10"/>三细六粗以明四相分齐生相唯一即业相住相 <lb ed="X" n="0452a11"/>有四即转相现相智相相续相异相有二即执取 <lb ed="X" n="0452a12"/>相计名字相灭相唯一者即起业相下约返流寄 <lb ed="X" n="0452a13"/>位从粗至细先觉灭相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a1401">如凡夫人觉知前念起恶故能止後念令其不起虽 <lb ed="X" n="0452a15"/>复名觉即是不觉故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452a1601">此下寄位辨始觉也未入十信<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a1601" n="0452a1601"/><anchor xml:id="beg0452a1601" n="0452a1601"/>已<anchor xml:id="end0452a1601"/>前廣造身口意 <lb ed="X" n="0452a17"/>业而不觉知今入信<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a1701" n="0452a1701"/><anchor xml:id="beg0452a1701" n="0452a1701"/>已<anchor xml:id="end0452a1701"/>能知恶业定招苦报故言 <lb ed="X" n="0452a18"/>觉知此明觉于灭相義也以但能止恶故云虽觉 <lb ed="X" n="0452a19"/>未觉烦恼故云不觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a2001">如二乘观智初发意菩萨等觉于念异念无异相以 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0452b" n="0452b"/> <lb ed="X" n="0452b01"/>捨粗分别执著相故名相似觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452b0201">此三贤菩萨觉异相也十解初心名发心住擧初 <lb ed="X" n="0452b03"/>等後以此菩萨虽留惑故不证人空然于人空实 <lb ed="X" n="0452b04"/>得自在故与二乘同一位论此中二乘不约人但 <lb ed="X" n="0452b05"/>约人空观智与菩萨同故双擧之起贪嗔等名粗 <lb ed="X" n="0452b06"/>分别著违顺境名执著相异相梦破故能捨之未 <lb ed="X" n="0452b07"/>破住相故云相似觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452b0801">如法身菩萨等觉于念住念无住相以離分别粗念 <lb ed="X" n="0452b09"/>相故名随分觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452b1001">此地上菩萨觉住相也初地至九地同证法身遍 <lb ed="X" n="0452b11"/>满皆名法身菩萨觉念住者以此菩萨于无明念 <lb ed="X" n="0452b12"/>中次第觉于四种住相谓初地觉相续相从二地 <lb ed="X" n="0452b13"/>至七地觉智相八地觉现相九地觉转相此四俱 <lb ed="X" n="0452b14"/>名为住故云觉于念住然异前执著今但约心故 <lb ed="X" n="0452b15"/>云分别异彼根本生相故云粗念相以觉道未圆 <lb ed="X" n="0452b16"/>故云随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452b1701">如菩萨地尽满足方便一念相应觉心初起心无初 <lb ed="X" n="0452b18"/>相以远離微细念故得见心性心即常住名究竟觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452b19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452b1901">此觉生相也十地学穷故云尽万行<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b1901" n="0452b1901"/><anchor xml:id="beg0452b1901" n="0452b1901"/>已<anchor xml:id="end0452b1901"/>圆故云满 <lb ed="X" n="0452b20"/>足此明行满即方便道也一念相应即无间道无 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0452c" n="0452c"/> <lb ed="X" n="0452c01"/>闲道以此为初故云一念此则无念之念也觉心 <lb ed="X" n="0452c02"/>初起者以根本无明动彼静心令起微念故云初 <lb ed="X" n="0452c03"/>起知动念本寂动念都尽唯一真心故云心无初 <lb ed="X" n="0452c04"/>相业识动念念中最细名微细念谓生相也此相 <lb ed="X" n="0452c05"/>净尽无馀故云远離今远離虚妄真性显现故云 <lb ed="X" n="0452c06"/>见心性也今生相即尽无明风止性海湛然故云 <lb ed="X" n="0452c07"/>常住一心平等始本不异名究竟觉。</p> <lb ed="X" n="0452c08"/><p xml:id="pX45p0452c0801">上约位以明四相。</p><p xml:id="pX45p0452c0808" cb:place="inline">下引经以释心源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452c0901">是故修多罗说若有众生能观无念者则为向<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0452c10"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452c1101">引证谓在因地时虽未離念能观无念道理说此 <lb ed="X" n="0452c12"/>能观为向<persName>佛</persName>智<persName>佛</persName>智无念此擧因望果说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452c1301">又心起者无有初相可知而言知初相者即谓无念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452c1401">牒上觉心初起之言非谓觉时知有初相故也问 <lb ed="X" n="0452c15"/>既无初相何故说言知初相耶故为此答也觉心 <lb ed="X" n="0452c16"/>之时知初动念即本来静故云即无念也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452c1701">是故一切众生不名为觉以从本来念念相续未曾 <lb ed="X" n="0452c18"/>離念故说无始无明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0452c19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452c1901">以前无念名觉即显有念不得名觉也以从下显 <lb ed="X" n="0452c20"/>不觉所以即金刚<anchor xml:id="nkr_note_add_0452c2001" n="0452c2001"/><anchor xml:id="beg0452c2001" n="0452c2001"/>已<anchor xml:id="end0452c2001"/>还一切众生未離无始无明 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0453a" n="0453a"/> <lb ed="X" n="0453a01"/>之念故不得名觉无始无明结成不觉義也无有 <lb ed="X" n="0453a02"/>染法始于无明故云无始。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453a0301">若得无念者则知心相生住异灭以无念等故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453a0401">若至心源得于无念则遍知一切众生一心动转 <lb ed="X" n="0453a05"/>四相差别以无念等者释成上義以四相念中各 <lb ed="X" n="0453a06"/>即无念故云以无念等也是故得无念者遍知四 <lb ed="X" n="0453a07"/>相诸念也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453a0801">而实无有始觉之异以四相俱时而有皆无自立本 <lb ed="X" n="0453a09"/>来平等同一觉故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453a1001">此明始不异本也此虽始得无念之觉然其所觉 <lb ed="X" n="0453a11"/>四相本来无起待何不觉而有始觉之异以四下 <lb ed="X" n="0453a12"/>释成上義也以彼四相本一净心无有前後離净 <lb ed="X" n="0453a13"/>心外无别自体无自体故本来平等同一本觉然 <lb ed="X" n="0453a14"/>未至此位随其智力前後而觉未称法故不得同 <lb ed="X" n="0453a15"/>本今既四相俱时平等觉知皆无自体同一本觉 <lb ed="X" n="0453a16"/>是故则无始觉之异。</p> <lb ed="X" n="0453a17"/><p xml:id="pX45p0453a1701">上明始觉義竟。</p><p xml:id="pX45p0453a1707" cb:place="inline">下明本觉義有二。</p><p xml:id="pX45p0453a1714" cb:place="inline">初明随缘 <lb ed="X" n="0453a18"/>本觉。</p><p xml:id="pX45p0453a1803" cb:place="inline">二明性净本觉。</p><p xml:id="pX45p0453a1809" cb:place="inline">且初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453a1901">复次本觉随染分别生二种相与彼本觉不相捨離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453a2001">此明本觉中随染義也此二既在随染门中故云 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0453b" n="0453b"/> <lb ed="X" n="0453b01"/>生也生<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b0101" n="0453b0101"/><anchor xml:id="beg0453b0101" n="0453b0101"/>已<anchor xml:id="end0453b0101"/>不離不动觉体故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453b0201">云何为二一者智净相二者不思议业相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453b0301">此标擧二相也一明本觉随染还净之相二明还 <lb ed="X" n="0453b04"/>净本觉业用之相此之二相谓離染缘则不得成 <lb ed="X" n="0453b05"/>故云随染。</p> <lb ed="X" n="0453b06"/><p xml:id="pX45p0453b0601">初明智净相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453b0701">智净相者谓依法力熏习如实修行满足方便故破 <lb ed="X" n="0453b08"/>和合识相灭相续心相显现法身智纯净故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453b0901">此明智净相也真如内熏之力及所流教法外缘 <lb ed="X" n="0453b10"/>熏力此在地前依此熏力修习资粮加行善根也 <lb ed="X" n="0453b11"/>如实者登地<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b1101" n="0453b1101"/><anchor xml:id="beg0453b1101" n="0453b1101"/>已<anchor xml:id="end0453b1101"/>上行契真如满足者十地行终此 <lb ed="X" n="0453b12"/>在金刚因位极也此明因也由满足方便能破和 <lb ed="X" n="0453b13"/>合识内生灭之相显不生灭之性此根本无明尽 <lb ed="X" n="0453b14"/>故心无所合即显本觉義此明果也即于此时能 <lb ed="X" n="0453b15"/>灭染心之中业相等相续之相不灭相续心体故 <lb ed="X" n="0453b16"/>令随染本觉之心遂即还源成纯净圆智成于报 <lb ed="X" n="0453b17"/>身始觉義也然此始觉无别始起即是本觉随染 <lb ed="X" n="0453b18"/>作也今染缘既息始还同本故云纯净纯净智即 <lb ed="X" n="0453b19"/>智德馀皆断德也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453b20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453b2001">此義云何。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0453c" n="0453c"/> <lb ed="X" n="0453c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453c0101">此疑问意云如所说动彼净心成于起灭今既尽 <lb ed="X" n="0453c02"/>生灭应灭净心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453c0301">以一切心识之相皆是无明无明之相不離觉性非 <lb ed="X" n="0453c04"/>可壞非不可壞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453c0501">此答意也谓业等染心名诸识相此等皆是不觉 <lb ed="X" n="0453c06"/>之相非约心体转难云既言识相皆是无明故说 <lb ed="X" n="0453c07"/>灭者皆应别有体性離于真如此真妄别体难也 <lb ed="X" n="0453c08"/>答云如此诸识不觉之相不離本觉之性非一非 <lb ed="X" n="0453c09"/>异以非异故非可壞以非一故非不可壞以非可 <lb ed="X" n="0453c10"/>壞故无明即明涅槃云明与无明其性无二无二 <lb ed="X" n="0453c11"/>之性即是实性以非不可壞故无明可灭觉性不 <lb ed="X" n="0453c12"/>壞以惑体即真全觉之不觉故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453c1301">如大海水因风波动水相风相不相捨離而水非动 <lb ed="X" n="0453c14"/>性若风止灭动相则灭湿性不壞故如是众生自性 <lb ed="X" n="0453c15"/>淸净心因无明风动心与无明俱无形相不相捨離 <lb ed="X" n="0453c16"/>而心非动性若无明灭相续则灭智性不壞故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0453c17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453c1701">此以喩释可壞不可壞義也以湿全动故无于水 <lb ed="X" n="0453c18"/>相以动全湿故无于风相心法亦尔真心随熏全 <lb ed="X" n="0453c19"/>作识浪故无心相然彼识浪本即是真故无无明 <lb ed="X" n="0453c20"/>相。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0454a" n="0454a"/> <lb ed="X" n="0454a01"/><p xml:id="pX45p0454a0101">上释智净相。</p><p xml:id="pX45p0454a0106" cb:place="inline">下释不思议业相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454a0201">不思议业相者以依智净相能作一切勝妙境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454a0301">此依体总标也谓与众生作六根境界故宝性论 <lb ed="X" n="0454a04"/>云诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>身如虚空无相为诸勝智者作六根 <lb ed="X" n="0454a05"/>境界示现微妙色出于妙音声令嗅<persName>佛</persName>戒香与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0454a06"/>妙法味使觉三昧触令知深妙法故名妙境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454a0701">所谓无量功德之相常无断绝随众生根自然相应 <lb ed="X" n="0454a08"/>种种而现得利益故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454a0901">此约用别辨也无量者横显常者竖显自然者无 <lb ed="X" n="0454a10"/>功应機得益者利润不虚报化二身真如大用无 <lb ed="X" n="0454a11"/>始无终相续不绝故以始本不二故无始无终常 <lb ed="X" n="0454a12"/>化众生是真如之用故云不思议业也随众生根 <lb ed="X" n="0454a13"/>者以本觉与众生心本来无二但不觉随流用即 <lb ed="X" n="0454a14"/>不现妄心厌求用则于彼心中称根显现而不作 <lb ed="X" n="0454a15"/>意我现差别故云随根自然相应虽不作意现无 <lb ed="X" n="0454a16"/>不益。</p> <lb ed="X" n="0454a17"/><p xml:id="pX45p0454a1701">上明随染本觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0454a1701" n="0454a1701"/><anchor xml:id="beg0454a1701" n="0454a1701"/>已<anchor xml:id="end0454a1701"/>竟。</p><p xml:id="pX45p0454a1709" cb:place="inline">下明性净本觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454a1801">复次觉体相者有四种大義与虚空等犹如净镜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454a1901">此标性净觉体也以再标前本觉故云复次觉相 <lb ed="X" n="0454a20"/>有四种義一一皆遍法界故云大若单擧空喩则 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0454b" n="0454b"/> <lb ed="X" n="0454b01"/>不显四義若单擧镜喩则不显周遍遂擧二喩互 <lb ed="X" n="0454b02"/>相显发然此双标而单释者以空随镜显也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454b0301">云何为四。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454b0401">四中初二体後二相故云觉体相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454b0501">一者如实空镜远離一切心镜界相无法可现非觉 <lb ed="X" n="0454b06"/>照義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454b0701">初显空義也以真如体中妄法本无故云如实空 <lb ed="X" n="0454b08"/>远離二句正显空義无法一句重辨所空倒心妄 <lb ed="X" n="0454b09"/>境元与觉体本不相应非谓有而不现但以妄法 <lb ed="X" n="0454b10"/>理无故无可现如镜非不能现但以兔角无故无 <lb ed="X" n="0454b11"/>可现也非觉照義者如镜于兔角无照烛之功此 <lb ed="X" n="0454b12"/>约遍计理无下约依他说故能现世间境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454b1301">二者因熏习镜谓如实不空一切世间境界悉于中 <lb ed="X" n="0454b14"/>现不出不入不失不壞常住一心以一切法即真实 <lb ed="X" n="0454b15"/>性故又一切染法所不能染智体不动具足无漏熏 <lb ed="X" n="0454b16"/>众生故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454b1701">二显不空義也因有二義一能作现法之因二能 <lb ed="X" n="0454b18"/>作内熏之因亦可初是因義後是熏习義故云因 <lb ed="X" n="0454b19"/>熏习也如实不空者总出因熏习法体谓有自体 <lb ed="X" n="0454b20"/>及性功德故下别释二因初因云世境悉现者明 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0454c" n="0454c"/> <lb ed="X" n="0454c01"/>一切法離此心外无别体性犹如镜中能现影也 <lb ed="X" n="0454c02"/>不出者明心待熏故变现诸法非不待熏而自出 <lb ed="X" n="0454c03"/>也不入者離心无别能熏故不从外入不失者虽 <lb ed="X" n="0454c04"/>复不从内出外入缘起之法显现不无不壞者谓 <lb ed="X" n="0454c05"/>诸法缘集起无所从不异真如故不可壞如镜中 <lb ed="X" n="0454c06"/>影非刃能伤以同镜故常住一心者会相同体一 <lb ed="X" n="0454c07"/>切法即真实性者释成同体所由以于心中显现 <lb ed="X" n="0454c08"/>无出入等故即无体性无体性故本来平等不异 <lb ed="X" n="0454c09"/>真如故云常住一心後因云染法不染者以性净 <lb ed="X" n="0454c10"/>故虽现染法非染所汚良由现染反显净也以虽 <lb ed="X" n="0454c11"/>现染不为所染故云不动具足无漏者此本觉中 <lb ed="X" n="0454c12"/>恒沙性德无所少也又与众生作内熏之因令厌 <lb ed="X" n="0454c13"/>生死苦乐求涅槃故勝鬘经云由有<persName>如来</persName>藏内厌 <lb ed="X" n="0454c14"/>生死苦乐求涅槃也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454c1501">三者法出離镜谓不空法出烦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0454001" n="0454001"/><g ref="#CB12345">悻</g>碍智碍離和合相 <lb ed="X" n="0454c16"/>纯净明故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0454c17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454c1701">三明離障出缠義也谓真如之法出于二障離于 <lb ed="X" n="0454c18"/>和合故云出離前在缠性净不空<persName>如来</persName>藏今明不 <lb ed="X" n="0454c19"/>空出缠離垢法身如宝性论云有二净一自性净 <lb ed="X" n="0454c20"/>以同相故二離垢净以勝相故不空法者出法体 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0455a" n="0455a"/> <lb ed="X" n="0455a01"/>也染心名烦恼碍无明名智碍智碍既出业识等 <lb ed="X" n="0455a02"/>以心无所合故云離也離和合杂相故淳无惑染 <lb ed="X" n="0455a03"/>故净出无明故明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455a0401">四者缘熏习镜谓依法出離故遍照众生之心令修 <lb ed="X" n="0455a05"/>善根随念示现故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455a0601">四明外缘義即彼本觉出障之时随照物機示现 <lb ed="X" n="0455a07"/>万化与彼众生作外缘熏力故云依法乃至示现 <lb ed="X" n="0455a08"/>故问前随染中智净与此法出離何别前业用与 <lb ed="X" n="0455a09"/>此缘熏何别答前约随染故还净说为智即明彼 <lb ed="X" n="0455a10"/>智用俱就始觉说此约自性故離障显法体即明 <lb ed="X" n="0455a11"/>此法用俱就法体说是故前云智此云法前云业 <lb ed="X" n="0455a12"/>此云缘也然法智体一始本不二但今就義开故 <lb ed="X" n="0455a13"/>不同耳。</p> <lb ed="X" n="0455a14"/><p xml:id="pX45p0455a1401">上释生灭门中觉義<anchor xml:id="nkr_note_add_0455a1401" n="0455a1401"/><anchor xml:id="beg0455a1401" n="0455a1401"/>已<anchor xml:id="end0455a1401"/>竟。</p><p xml:id="pX45p0455a1411" cb:place="inline">此下释不觉義。</p> <lb ed="X" n="0455a15"/><p xml:id="pX45p0455a1501">此中有根本不觉枝末不觉。</p><p xml:id="pX45p0455a1512" cb:place="inline">且初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455a1601">所言不觉義者谓不如实知真如法一故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455a1701">此释根本不觉中初依觉成迷也不了如理一味 <lb ed="X" n="0455a18"/>故如迷正方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455a1901">不觉心起而有其念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455a2001">业等相念即邪方也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0455b" n="0455b"/> <lb ed="X" n="0455b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b0101">念无自相不離本觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b0201">邪无别体不離正方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b0301">犹如迷人依方故迷若離于方则无有迷众生亦尔 <lb ed="X" n="0455b04"/>依觉故迷若離觉性则无不觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b0501">喩合可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b0601">以有不觉妄。</p><p xml:id="pX45p0455b0606" cb:place="inline">心故能知名義为说真觉若離不觉 <lb ed="X" n="0455b07"/>之心则无真觉自相可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b0801">此明依迷显觉也良以依真之妄方能显真随妄 <lb ed="X" n="0455b09"/>之真还待妄显既待他有则自相不成自相既无 <lb ed="X" n="0455b10"/>他亦不立以显染净无有自相皆不可得也。</p> <lb ed="X" n="0455b11"/><p xml:id="pX45p0455b1101">上明根本不觉竟。</p><p xml:id="pX45p0455b1108" cb:place="inline">下明枝末不觉有二。</p><p xml:id="pX45p0455b1116" cb:place="inline">初无 <lb ed="X" n="0455b12"/>明不觉生三细。</p><p xml:id="pX45p0455b1207" cb:place="inline">二境界为缘生六粗。</p><p xml:id="pX45p0455b1215" cb:place="inline">且初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b1301">复次依不觉故生三种相与彼不觉相应不離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b1401">此标无明为因生三细也相不離体故末<anchor xml:id="nkr_note_orig_0455001" n="0455001"/>不離本 <lb ed="X" n="0455b15"/>故依无明起妄心依<anchor xml:id="nkr_note_add_0455b1501" n="0455b1501"/><anchor xml:id="beg0455b1501" n="0455b1501"/>妄<anchor xml:id="end0455b1501"/>心起无明故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b1601">云何为三一者无明业相以依不觉故心动说名为 <lb ed="X" n="0455b17"/>业觉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0455002" n="0455002"/>即不动动<anchor xml:id="note_star_1" n="0455002" type="star"/>即有苦果不離因故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b1801">此标释无明业相也以拣本觉随染不思议业相 <lb ed="X" n="0455b19"/>故曰无明业相显觉不觉皆有业相而真妄不同 <lb ed="X" n="0455b20"/>此中业有二義一动作是业即此心动是也不动 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0455c" n="0455c"/> <lb ed="X" n="0455c01"/>者反擧释成既得始觉时即无动念是知今动只 <lb ed="X" n="0455c02"/>是不觉二为因是业義此既招苦即为因也始得 <lb ed="X" n="0455c03"/>寂静无念之时即是涅槃妙乐故知今动则有生 <lb ed="X" n="0455c04"/>死苦患动因苦果既无别时故云不離也此虽动 <lb ed="X" n="0455c05"/>念而极微细缘起一相能所不分即当黎耶自体 <lb ed="X" n="0455c06"/>分也无相论云此识何相何境界答相及境界不 <lb ed="X" n="0455c07"/>可分别一体无异当知此约赖耶业相義说也下 <lb ed="X" n="0455c08"/>约本识见相二分为一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455c0901">二者能见相以依动故能见不动则无见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455c1001">此标释转相也以依下谓依前业识转成能见不 <lb ed="X" n="0455c11"/>动下谓若依性净门则无能见也反显能见必依 <lb ed="X" n="0455c12"/>动義如是转相虽有能缘以境界微细故犹未辨 <lb ed="X" n="0455c13"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455c1401">三者境界相以依能见故境界妄现離见则无境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0455c15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455c1501">此标释现相也依前转相能现境界離见下反释 <lb ed="X" n="0455c16"/>三细属赖耶六粗属意识不显末那者楞伽不说 <lb ed="X" n="0455c17"/>末那经云真识现识分别事识现识即三细中现 <lb ed="X" n="0455c18"/>相分别事识即是下六粗又六粗智相相续相乃 <lb ed="X" n="0455c19"/>粗中之细七识<anchor xml:id="nkr_note_add_0455c1901" n="0455c1901"/><anchor xml:id="beg0455c1901" n="0455c1901"/>已<anchor xml:id="end0455c1901"/>含此中以義不便故不别说也 <lb ed="X" n="0455c20"/>古疏辨此有多義此不繁录。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0456a" n="0456a"/> <lb ed="X" n="0456a01"/><p xml:id="pX45p0456a0101">上无明为因生三细。</p><p xml:id="pX45p0456a0109" cb:place="inline">下境界为缘生六粗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a0201">以有境界缘故复生六种相云何为六。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a0301">此标征也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a0401">一者智相依于境界心起分别爱与不爱故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a0501">此释六中起计也于前现识所现相上不了自心 <lb ed="X" n="0456a06"/>所现创起惠数分别染净执起定性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a0701">二者相续相依于智故生其苦乐觉心起念相应不 <lb ed="X" n="0456a08"/>断故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a0901">此释生受也谓依前分别爱境起乐受觉不爱境 <lb ed="X" n="0456a10"/>起苦受觉数数起念相续现前此明自相续也又 <lb ed="X" n="0456a11"/>能起惑润业引持生死即令他相续也故下文云 <lb ed="X" n="0456a12"/>住持苦乐等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a1301">三者执取相依于相续缘念境界住持苦乐心起著 <lb ed="X" n="0456a14"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a1501">此释取著也心起著者是此执取相也谓于前苦 <lb ed="X" n="0456a16"/>乐等境不了虚无深起取著故下文云即此相续 <lb ed="X" n="0456a17"/>识依诸凡夫执取著转深计我我所也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a1801">四者计名字相依于妄执分别假名言相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a1901">此释计名也依前顚倒所执相上更立假名是分 <lb ed="X" n="0456a20"/>别故楞伽经云相名常相随而生诸妄想故云依 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0456b" n="0456b"/> <lb ed="X" n="0456b01"/>于妄执等。</p> <lb ed="X" n="0456b02"/><p xml:id="pX45p0456b0201">上起惑。</p><p xml:id="pX45p0456b0204" cb:place="inline">下造业受报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b0301">五者起业相依于名字寻名取著造种种业故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b0401">此释造业也谓执相计名依此粗惑发动身口造 <lb ed="X" n="0456b05"/>一切业即苦因也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b0601">六者业繫苦相以依业受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0456001" n="0456001"/>果不自在故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b0701">此释受报也业因<anchor xml:id="nkr_note_add_0456b0701" n="0456b0701"/><anchor xml:id="beg0456b0701" n="0456b0701"/>已<anchor xml:id="end0456b0701"/>成招果必然循环诸道生死 <lb ed="X" n="0456b08"/>长缚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b0901">当知无明能生一切染法以一切染法皆是不觉相 <lb ed="X" n="0456b10"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b1101">此结归也三细六粗总摄一切染法皆因根本无 <lb ed="X" n="0456b12"/>明不了真如而起问染法多种差别不同如何根 <lb ed="X" n="0456b13"/>本唯一无明答染法虽多皆是无明之差别相故 <lb ed="X" n="0456b14"/>不异不觉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b1501">复次觉与不觉有二种相云何为二一者同相二者 <lb ed="X" n="0456b16"/>异相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b1701">此双辨同异也要明真妄不即不離之旨故此辨 <lb ed="X" n="0456b18"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0456002" n="0456002"/>言同相者譬如种种瓦器皆同微尘性相如是无漏 <lb ed="X" n="0456b20"/>无明种种业幻皆同真如性相故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0456c" n="0456c"/> <lb ed="X" n="0456c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456c0101">此辨同相也染净二法同以真如为性真如以此 <lb ed="X" n="0456c02"/>二法为相瓦器喩染净二法器以尘为性尘以器 <lb ed="X" n="0456c03"/>为相无漏者本始二觉无明者本末二不觉此二 <lb ed="X" n="0456c04"/>皆有业用显现而非实有故云幻以动真如门作 <lb ed="X" n="0456c05"/>生灭门中染净二法更无别体故云性也真如亦 <lb ed="X" n="0456c06"/>以此二法为相净相可知其染相者下文云但以 <lb ed="X" n="0456c07"/>无明而熏习故即有染相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456c08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456c0801">是故修多罗中依于此義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0456003" n="0456003"/>故说一切众生本来常住 <lb ed="X" n="0456c09"/>入于涅槃菩提之法非可修相非可作相毕竟无得 <lb ed="X" n="0456c10"/>亦无色相可见而有见色相者唯是随染业幻所作 <lb ed="X" n="0456c11"/>非是智色不空之性以智相无可见故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0456c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456c1201">此释同相義也此有二義一依此同相门如上本 <lb ed="X" n="0456c13"/>末二不觉本来即真如故说一切众生自性涅槃 <lb ed="X" n="0456c14"/>不更灭度故净名经云一切众生即涅槃相不复 <lb ed="X" n="0456c15"/>更灭二依此同相门如上始本二觉即真如故诸 <lb ed="X" n="0456c16"/><persName>佛</persName>菩提非修等也又前義约不觉即如故众生旧 <lb ed="X" n="0456c17"/>来入涅槃次约觉智即真故诸<persName>佛</persName>菩提无新得也 <lb ed="X" n="0456c18"/>疑云若众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1801" n="0456c1801"/><anchor xml:id="beg0456c1801" n="0456c1801"/>已<anchor xml:id="end0456c1801"/>入涅槃更无新灭者即<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1802" n="0456c1802"/><anchor xml:id="beg0456c1802" n="0456c1802"/>己<anchor xml:id="end0456c1802"/>同诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0456c19"/>何故不能显报化等色身释云法性自体本无色 <lb ed="X" n="0456c20"/>相可见如何更现色等耶又疑云若以法性非是 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0457a" n="0457a"/> <lb ed="X" n="0457a01"/>色相可见法故不现色者诸<persName>佛</persName>何故现报化等种 <lb ed="X" n="0457a02"/>种色耶释云彼见诸<persName>佛</persName>种种色等者幷是随众生 <lb ed="X" n="0457a03"/>染幻心中变异显现属後异相门非是同相门中 <lb ed="X" n="0457a04"/>本觉不空以恒沙德中亦无此色故也问何以得 <lb ed="X" n="0457a05"/>知彼法体中无色相耶答云以本觉智非是可见 <lb ed="X" n="0457a06"/>之法故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457a0701">言异相者如种种瓦器各各不同如是无漏无明随 <lb ed="X" n="0457a08"/>染幻差别性染幻差别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457a0901">此释异相義也以彼无明迷平等理是故其性自 <lb ed="X" n="0457a10"/>是差别故下文云如是无明自性差别故也诸无 <lb ed="X" n="0457a11"/>漏法顺平等性直论其性则无差别但随染法差 <lb ed="X" n="0457a12"/>别相故说无漏法有差别耳如下文中对业识等 <lb ed="X" n="0457a13"/>差别染法故说本觉恒沙性德又由对治彼染法 <lb ed="X" n="0457a14"/>差别故成始觉万德差别也如是染净皆是真如 <lb ed="X" n="0457a15"/>随缘显现似有而无体故通名幻也上所说同异 <lb ed="X" n="0457a16"/>之義即是真如生灭二门不相離義约生灭门即 <lb ed="X" n="0457a17"/>同而异约真如门即异而同苟得一心二门之旨 <lb ed="X" n="0457a18"/>即无惑于此。</p> <lb ed="X" n="0457a19"/><p xml:id="pX45p0457a1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0457a1901" n="0457a1901"/><anchor xml:id="beg0457a1901" n="0457a1901"/>已<anchor xml:id="end0457a1901"/>前释生灭心竟。</p><p xml:id="pX45p0457a1908" cb:place="inline">下释生灭因缘有二。</p><p xml:id="pX45p0457a1916" cb:place="inline">初明 <lb ed="X" n="0457a20"/>生灭因缘。</p><p xml:id="pX45p0457a2005" cb:place="inline">二重显所依缘体。</p><p xml:id="pX45p0457a2012" cb:place="inline">且初。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0457b" n="0457b"/> <lb ed="X" n="0457b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457b0101">复次生灭因缘者所谓众生依心意意识转故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457b0201">此下释生灭之因缘也黎耶心体不守自性是生 <lb ed="X" n="0457b03"/>灭因根本无明熏动心体是生灭缘此能生三细 <lb ed="X" n="0457b04"/>之因缘也又无明住地诸染根本是生灭因外妄 <lb ed="X" n="0457b05"/>境界动起识浪是生灭缘此能生六粗之因缘也 <lb ed="X" n="0457b06"/>然此两褈但有三法谓真如唯因境界局缘无明 <lb ed="X" n="0457b07"/>则望真为缘望境为因诸识生灭相集而生故名 <lb ed="X" n="0457b08"/>众生而无别体唯依心体故言依心即是黎耶自 <lb ed="X" n="0457b09"/>相心也能依众生即是心意意识依心体起故云 <lb ed="X" n="0457b10"/>转转者起也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457b1101">此義云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457b1201">此征心作众生義云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457b1301">以依阿黎耶识说有无明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457b1401">此释所依心也黎耶者是上所说心即是生灭之 <lb ed="X" n="0457b15"/>因无明者于黎耶二義中此是不觉義即生灭之 <lb ed="X" n="0457b16"/>缘欲明依此因缘意意识转故故言以依等也上 <lb ed="X" n="0457b17"/>总中略指其因故但言依心此别释中具显因缘 <lb ed="X" n="0457b18"/>故说依心及无明也问上说依觉有不觉由此不 <lb ed="X" n="0457b19"/>觉力故动彼心体令起灭和合方有黎耶业相等 <lb ed="X" n="0457b20"/>识何故此中说依黎耶有无明乎答此有三释一 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0457c" n="0457c"/> <lb ed="X" n="0457c01"/>由此黎耶有二种義故谓由无明动彼真心成此 <lb ed="X" n="0457c02"/>黎耶又即此黎耶还却与彼无明为依以不相離 <lb ed="X" n="0457c03"/>故二云依黎耶有二義谓觉不觉前别就本说故 <lb ed="X" n="0457c04"/>云依觉有不觉今就都位论故云依黎耶有无明 <lb ed="X" n="0457c05"/>也此即二義中不觉之義正在黎耶中故说依也 <lb ed="X" n="0457c06"/>三云此中正意唯取真心随缘之義此随缘義难 <lb ed="X" n="0457c07"/>名目故或就未起说依真如有无明或约成就起 <lb ed="X" n="0457c08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0457c0801" n="0457c0801"/><anchor xml:id="beg0457c0801" n="0457c0801"/>已<anchor xml:id="end0457c0801"/>说依黎耶有无明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457c0901">不觉而起能见能现能取境界起念相续故说为意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457c1001">此释意转也所依心体由无明熏擧体而动即是 <lb ed="X" n="0457c11"/>业识也前依黎耶有无明即依似起迷今熏净心 <lb ed="X" n="0457c12"/>成黎耶即依迷起似此二義一时说有前後耳即 <lb ed="X" n="0457c13"/>彼心体转成能见是转识也即彼心体复成能现 <lb ed="X" n="0457c14"/>是现识也能取现识所现境界是为智识前以取 <lb ed="X" n="0457c15"/>境起诸粗念是相续识依此五義次第转成依止 <lb ed="X" n="0457c16"/>依止此義而生意识等故说为意摄论云意以能 <lb ed="X" n="0457c17"/>生依止为義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457c18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457c1801">此意复有五种名云何为五一者名为业识谓无明 <lb ed="X" n="0457c19"/>力不觉心动故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0457c20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457c2001">此下释五意中业相也根本无明即所依缘也明 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0458a" n="0458a"/> <lb ed="X" n="0458a01"/>心不自起起必由缘正明起相释成业義起动是 <lb ed="X" n="0458a02"/>业義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a0301">二者名为转识依于动心能见相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458a0401">此释转识见相也依前业识之动转成能见之相 <lb ed="X" n="0458a05"/>转识有二若就无明所动转成能见者在本识中 <lb ed="X" n="0458a06"/>若其境界所动转成能见者在事识中此中转相 <lb ed="X" n="0458a07"/>约初義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a0801">三者名为现识所谓能现一切境界犹如明镜现于 <lb ed="X" n="0458a09"/>色像现识亦尔随其五尘对至即现无有前後以一 <lb ed="X" n="0458a10"/>切时任运而起常在前故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458a1101">此释现识当现相也依前转识之见起此能现之 <lb ed="X" n="0458a12"/>功故云现境界以其心体与无明合熏习力故现 <lb ed="X" n="0458a13"/>于种种无边境界故也非如六七识有时断灭故 <lb ed="X" n="0458a14"/>云常在前又为诸法本故明此识在诸法之先以 <lb ed="X" n="0458a15"/>是诸法所依故拣异末那识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a1601">四者名为智识谓分别染净法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458a1701">此释六粗中智相也此即事识内细分谓不了前 <lb ed="X" n="0458a18"/>心所现境故起染净微细分别故云智识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a1901">五者名为相续识以念相应不断故住持过去无量 <lb ed="X" n="0458a20"/>世等善恶之业令不失故复能成熟现在未来苦乐 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0458b" n="0458b"/> <lb ed="X" n="0458b01"/>等报无差违故能令现在<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b0101" n="0458b0101"/><anchor xml:id="beg0458b0101" n="0458b0101"/>已<anchor xml:id="end0458b0101"/>经之事忽然而念未来 <lb ed="X" n="0458b02"/>之事不觉妄虑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b0301">此释六粗中相续相也此亦事识中细分以法执 <lb ed="X" n="0458b04"/>相应得长相续此约自体不断释相续義从住持 <lb ed="X" n="0458b05"/>下总辨前五意功能初住持业果是前三细功能 <lb ed="X" n="0458b06"/>属黎耶後念<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b0601" n="0458b0601"/><anchor xml:id="beg0458b0601" n="0458b0601"/>已<anchor xml:id="end0458b0601"/>未之境是後二功能属事识细分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458b0701">是故三界虚伪唯心所作離心则无六尘境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b0801">此结归一心也以一心随无明动作五种识故故 <lb ed="X" n="0458b09"/>说三界唯心转也此心随熏现似曰虚隐其虚体 <lb ed="X" n="0458b10"/>诈现实状曰伪虚伪之状虽有种种然穷其因缘 <lb ed="X" n="0458b11"/>唯心所作離彼现识则无境界反验六尘唯是一 <lb ed="X" n="0458b12"/>心。</p> <lb ed="X" n="0458b13"/><p xml:id="pX45p0458b1301">下释疑廣辨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458b1401">此義云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b1501">此疑现有尘境云何唯心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458b1601">以一切法皆从心起妄念而生一切分别即分别自 <lb ed="X" n="0458b17"/>心心不见心无相可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b1801">此释疑也以一切法皆是此心随熏而起更无异 <lb ed="X" n="0458b19"/>体故说唯心疑云何以此心作诸法耶释云由妄 <lb ed="X" n="0458b20"/>念熏故生起诸法疑云是法既无云何分别释云 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0458c" n="0458c"/> <lb ed="X" n="0458c01"/>一切分别即分别自心又云若如是者即应见心 <lb ed="X" n="0458c02"/>故释云心不见心反明分别悉皆是妄又云如何 <lb ed="X" n="0458c03"/>心不见心释云无相可得斯则能所俱寂唯一心 <lb ed="X" n="0458c04"/>在经云诸幻灭尽觉心不动。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458c05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458c0501">当知世间一切境界皆依众生无明妄心而得住持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458c06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458c0601">此结相属心也无明根本也妄心业识也以一切 <lb ed="X" n="0458c07"/>境界由此而成即现识等也若无明未尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0458c0701" n="0458c0701"/><anchor xml:id="beg0458c0701" n="0458c0701"/>已<anchor xml:id="end0458c0701"/>还此 <lb ed="X" n="0458c08"/>识住持境界不息。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458c0901">是故一切法如镜中像无体可得唯心虚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0458001" n="0458001"/>妄心生则 <lb ed="X" n="0458c10"/>种种法生心灭则种种法灭故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0458c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458c1101">此喩显属心也法属心者以无体故谓此境離心 <lb ed="X" n="0458c12"/>之外无体又即心故无体如像離镜之外无形镜 <lb ed="X" n="0458c13"/>内复无其体疑云既无其体何以宛然显现释云 <lb ed="X" n="0458c14"/>此幷真心之上虚妄显现何处有体而可得耶又 <lb ed="X" n="0458c15"/>问何以得知心上显现答云以心生法生等故知 <lb ed="X" n="0458c16"/>也此中以无明力不觉心动乃至能现一切境界 <lb ed="X" n="0458c17"/>等故言心生种种法生此则心随熏动故云生也 <lb ed="X" n="0458c18"/>若无明灭境界随灭诸识分别皆灭无馀故言心 <lb ed="X" n="0458c19"/>灭则种种法灭此则心源还净故云灭也问上说 <lb ed="X" n="0458c20"/>生灭过属无明此辨因缘如何结属心也答前以 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0459a" n="0459a"/> <lb ed="X" n="0459a01"/>无明动彼静心令心生灭故此生灭功在无明今 <lb ed="X" n="0459a02"/>此因缘和合道理成辨诸法无性義显不住義彰 <lb ed="X" n="0459a03"/>故结和合属于心也。</p> <lb ed="X" n="0459a04"/><p xml:id="pX45p0459a0401">上释意转。</p><p xml:id="pX45p0459a0405" cb:place="inline">下释意识转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a0501">复次言意识者即此相续识依诸凡夫取著转深。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a0601">此下释意识转也此生起识粗细虽殊同是一识 <lb ed="X" n="0459a07"/>更无别体故即指前第五识也但前就细分法执 <lb ed="X" n="0459a08"/>分别相应依止義门则说为意此中约其能起见 <lb ed="X" n="0459a09"/>爱粗惑相应从前起门说名为意识谓意之识故 <lb ed="X" n="0459a10"/>名意识今约凡夫显其粗也取著者以无对治追 <lb ed="X" n="0459a11"/>著妄境故云深也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a1201">计我我所种种妄执。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a1301">此出其惑体正释取著之相也非但心外计境为 <lb ed="X" n="0459a14"/>尘亦复于身计我于尘计所妄执者显计我之相 <lb ed="X" n="0459a15"/>也或执即蕴或执離蕴如是众多故云种种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a1601">随事攀缘分别六尘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a1701">此明执所依也但缘于倒境之事不了正理故名 <lb ed="X" n="0459a18"/>随事等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a1901">名为意识亦名分離识又复说名分别事识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a2001">此制立其名也此论就一意识義分出五识故说 <pb ed="X" xml:id="X45.0765.0459b" n="0459b"/> <lb ed="X" n="0459b01"/>意识分别六尘分離者依于六根别别取六尘故 <lb ed="X" n="0459b02"/>分别事识者又能分别去来内外种种事相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459b0301">此识依见爱烦恼增长義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459b0401">此明识起所依也见谓见一切处住地即见道惑 <lb ed="X" n="0459b05"/>爱谓欲色有三爱即修道惑以此见修二惑熏于 <lb ed="X" n="0459b06"/>本识令生此分别事识上六粗中执取计名及起 <lb ed="X" n="0459b07"/>业相幷相从入此意识中及後六染中执相应染 <lb ed="X" n="0459b08"/>亦入此摄。</p> <lb ed="X" n="0459b09"/><p xml:id="pX45p0459b0901">上释生灭因缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0459b0901" n="0459b0901"/><anchor xml:id="beg0459b0901" n="0459b0901"/>已<anchor xml:id="end0459b0901"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0459b10"/> <lb ed="X" n="0459b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信论疏略卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0443c1001" to="#end0443c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">肸</lem><rdg wit="#wit.orig">胯</rdg></app> <app from="#beg0443c1301" to="#end0443c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">唯</lem><rdg wit="#wit.orig">唯</rdg></app> <app from="#beg0444b1001" to="#end0444b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0445a0501" to="#end0445a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0446c1401" to="#end0446c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0447c0901" to="#end0447c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0448c1001" to="#end0448c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449c1001" to="#end0449c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0450a1901" to="#end0450a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452a0401" to="#end0452a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452a1601" to="#end0452a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452a1701" to="#end0452a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452b1901" to="#end0452b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452c2001" to="#end0452c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453b0101" to="#end0453b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453b1101" to="#end0453b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454a1701" to="#end0454a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0455a1401" to="#end0455a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0455b1501" to="#end0455b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app> <app from="#beg0455c1901" to="#end0455c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456b0701" to="#end0456b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456c1801" to="#end0456c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456c1802" to="#end0456c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0457a1901" to="#end0457a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0457c0801" to="#end0457c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458b0101" to="#end0458b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458b0601" to="#end0458b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458c0701" to="#end0458c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459b0901" to="#end0459b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0445001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0445001">大正藏经第44卷所收，“大乘起信论義记”ニオケル法藏依用ノ起信论本文ト照合ス。已下ソノ异同ヲ註ス。心ノ字ナシ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･249中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0447001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0447001">法ハ发ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･251中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0449001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0449001">如实ノ二字ナツ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･253下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0454001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0454001"><g ref="#CB12345">悻</g>ハ恼ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･261下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0455001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0455001">不離ノ间ニ相ノ字アリ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･262中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0455002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0455002 #note_star_1">即ハ则ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･262中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0456001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0456001">果ハ报ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･263中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0456002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0456002">言ノ字ナシ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･263下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0456003" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0456003">故ノ字ナシ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･263下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> <note n="0458001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0458001">妄心ノ间ニ以ノ字アリ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･266上。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0443c1001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X45.0443c10.09" target="#nkr_note_add_0443c1001">肸【CB】，胯【卍续】</note> <note n="0443c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0443c1301">唯【CB】，唯【卍续】</note> <note n="0444b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0444b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0445a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0445a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0446c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0446c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0447c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0447c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0448c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0450a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0455a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0455b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455b1501">妄【CB】，忘【卍续】</note> <note n="0455c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1802">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0457a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0457a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0457c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0457c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>